Nota Sejarah Tingkatan 4 KSSM: Ringkasan Bab 1 hingga 10

Bab ini tentang kerajaan Melayu sebelum kuasa Barat tiba, terutamanya Kesultanan Melayu Melaka. Soalan besarnya: apa yang menjadikan Melaka sebuah negara bangsa?

Ciri negara bangsa sebelum kedatangan Barat

• Kerajaan yang berdaulat
• Wilayah pengaruh yang jelas
• Rakyat yang taat setia
• Raja dan pembesar
• Undang-undang bertulis
• Bahasa dan agama dikongsi

Isi penting

1. Parameswara mengasaskan Melaka sekitar 1400. Di puncak kuasanya, Melaka menaungi kebanyakan negeri di Semenanjung dan beberapa wilayah di seberang Selat Melaka, di pantai timur Sumatera.
2. Melaka terletak di laluan antara Asia Timur dan Asia Barat. Kedudukan ini menjadikannya pusat perdagangan, khususnya rempah.
3. Pentadbirannya tersusun. Raja berada di puncak, dibantu pembesar seperti Bendahara, Penghulu Bendahari, Temenggung dan Laksamana. Hukum Kanun Melaka menjadi panduan undang-undang di darat.
4. Hubungan raja dan rakyat berasaskan konsep daulat dan taat setia. Rakyat tidak menderhaka, dan raja diharap memerintah dengan adil.
5. Selepas pemerintah Melaka memeluk Islam, agama itu tersebar dan dianuti kebanyakan penduduk. Bahasa Melayu pula digunakan dalam perdagangan dan pentadbiran.
6. Kesinambungan ini terganggu apabila Portugis menawan Melaka pada 1511. Belanda menguasainya pada 1641, dan British pula selepas Perjanjian Inggeris-Belanda 1824.

Istilah

Negara bangsa

Negara berdaulat yang ada wilayah, rakyat dan pemerintah sendiri, dan rakyatnya berkongsi identiti seperti bahasa dan budaya.

Kedaulatan

Kuasa tertinggi pemerintah ke atas wilayah dan rakyatnya, tanpa campur tangan kuasa luar.

Daulat

Kemuliaan dan kuasa raja yang dihormati rakyat.

Derhaka

Tidak taat, atau menentang raja.

Tarikh dalam bab ini

• Sekitar 1400Kesultanan Melayu Melaka diasaskan oleh Parameswara.
• 1511Melaka jatuh ke tangan Portugis.
• 1641Belanda mengambil alih Melaka daripada Portugis.
• 1824Perjanjian Inggeris-Belanda membahagikan wilayah pengaruh British dan Belanda; Melaka diserahkan kepada British.

Nasionalisme ialah semangat cinta akan bangsa dan tanah air sehingga timbul keinginan untuk bebas daripada penjajah. Bab ini menjejak idea itu dari satu tempat ke tempat lain.

1. Barat
2. Asia
3. Asia Tenggara
4. Tanah Melayu

Kenapa nasionalisme muncul di negara kita

Isi penting

1. Kesedaran nasionalisme di negara kita berkembang pada 1920-an dan 1930-an, apabila lebih ramai penduduk mendapat pendidikan.
2. Di Asia dan Asia Tenggara, gerakan kebangsaan muncul untuk menentang penjajahan. Perkembangan di negara jiran memberi contoh kepada penduduk Tanah Melayu.
3. Persatuan mula ditubuhkan. KMS (1926) diketuai Mohamed Eunos Abdullah, manakala KMM (1938) dipimpin Ibrahim Haji Yaacob.
4. Kesannya, kesedaran politik meningkat dan asas perjuangan kemerdekaan selepas perang sudah tersedia.

Istilah

Nasionalisme

Semangat cinta akan bangsa dan tanah air, termasuk keinginan untuk menentukan nasib sendiri.

Imperialisme

Dasar kuasa besar meluaskan pengaruh dan menguasai wilayah lain.

Media cetak

Akhbar, majalah dan buku yang menyebarkan maklumat dan idea secara bertulis.

Tarikh dalam bab ini

• Julai 1906Al-Imam mula terbit di Singapura (hingga Disember 1908).
• 1926Kesatuan Melayu Singapura (KMS) ditubuhkan; presiden pertama Mohamed Eunos Abdullah.
• 1938Kesatuan Melayu Muda (KMM) ditubuhkan; dipimpin Ibrahim Haji Yaacob.

Dua bahagian. Mula-mula Perang Dunia secara umum, kemudian kisah Jepun di Tanah Melayu dari 1941 hingga 1945.

Isi penting

1. Perang Dunia Kedua merebak ke Asia Pasifik apabila Jepun mara ke selatan. Jepun mahukan bahan mentah seperti bijih timah dan getah, dan Tanah Melayu ada kedua-duanya.
2. Jepun mendarat di Kota Bharu pada 8 Disember 1941. British berundur ke selatan dan akhirnya menyerah kalah di Singapura pada 15 Februari 1942.
3. Semasa pendudukan, Jepun memerintah melalui pentadbiran tentera. Kawalan sangat ketat dan rakyat hidup susah, terutamanya kerana kekurangan makanan.
4. Ada yang menentang. Leftenan Adnan Saidi dan Rejimen Askar Melayu bertahan di Bukit Chandu pada Februari 1942. MPAJA pula bergerak secara gerila menentang Jepun sepanjang pendudukan.
5. Jepun menyerah kalah pada Ogos 1945 selepas bom atom digugurkan di Hiroshima dan Nagasaki.
6. Sebelum British kembali, berlaku kekosongan kuasa. Parti Komunis Malaya (PKM) mengambil peluang ini untuk cuba menguasai Tanah Melayu.

Istilah

Pendudukan

Penguasaan sesebuah wilayah oleh tentera asing selepas menaklukinya.

Gerila

Cara berperang secara serang hendap dalam kumpulan kecil, kemudian berundur dan bersembunyi.

Kekosongan kuasa

Tempoh apabila tiada pihak yang benar-benar memerintah.

Tarikh dalam bab ini

• 8 Disember 1941Tentera Jepun mendarat di Kota Bharu, Kelantan.
• Februari 1942Leftenan Adnan Saidi dan Rejimen Askar Melayu bertahan di Bukit Chandu (Pasir Panjang).
• 15 Februari 1942British menyerah kalah kepada Jepun di Singapura.
• Ogos 1945Jepun menyerah kalah selepas bom atom digugurkan di Hiroshima dan Nagasaki.

Selepas Jepun kalah, British kembali dan menyusun semula tanah jajahannya. Tiga peristiwa perlu dikuasai: Malayan Union, penyerahan Sarawak dan penyerahan Sabah.

Malayan Union: apa yang dibantah

1. Pentadbiran Tentera British (BMA) memerintah dari September 1945 hingga Mac 1946, sebelum Malayan Union.
2. Malayan Union menyatukan negeri-negeri Melayu dengan Pulau Pinang dan Melaka di bawah seorang Gabenor, Sir Edward Gent. Singapura diasingkan.
3. Raja-raja Melayu kehilangan kuasa kecuali dalam hal agama Islam dan adat istiadat Melayu, dan hak keistimewaan orang Melayu tergugat. Raja-raja Melayu tidak hadir pada istiadat perasmiannya.
4. Kongres Melayu SeMalaya pertama diadakan pada Mac 1946 di Kelab Sultan Sulaiman, Kampung Baru. 41 persatuan Melayu hadir.
5. UMNO ditubuhkan pada 11 Mei 1946 di Istana Besar, Johor Bahru, dengan Dato' Onn Jaafar sebagai Yang Dipertua pertama.

Istilah

Tanah jajahan mahkota

Wilayah yang diperintah terus oleh kerajaan British, bukan melalui raja tempatan atau syarikat.

Penyerahan

Pemindahan kuasa ke atas sesebuah wilayah kepada pihak lain.

Antipenyerahan

Gerakan menentang penyerahan Sarawak kepada British.

Tarikh dalam bab ini

• September 1945 hingga Mac 1946Pentadbiran Tentera British (BMA) memerintah Tanah Melayu.
• Mac 1946Kongres Melayu SeMalaya pertama di Kelab Sultan Sulaiman, Kampung Baru; 41 persatuan Melayu hadir.
• 1 April 1946Malayan Union ditubuhkan.
• 11 Mei 1946UMNO ditubuhkan di Istana Besar, Johor Bahru; Dato' Onn Jaafar Yang Dipertua pertama.
• 1 Julai 1946Penyerahan Sarawak oleh Rajah Charles Vyner Brooke kepada British berkuat kuasa.
• Julai 1946Borneo Utara (Sabah) menjadi tanah jajahan mahkota British.
• 3 Disember 1949Rosli Dhoby menikam Gabenor Sarawak Duncan Stewart di Sibu.

Bantahan terhadap Malayan Union berhasil. British berunding dengan Raja-raja Melayu dan UMNO, kemudian menubuhkan Persekutuan Tanah Melayu pada 1 Februari 1948.

Malayan Union lawan Persekutuan Tanah Melayu

Isi penting

1. Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu ditandatangani pada 21 Januari 1948. Persekutuan berkuat kuasa pada 1 Februari 1948.
2. Majlis Raja-Raja ditubuhkan secara rasmi pada 1948. Majlis Perundangan Persekutuan membuat undang-undang untuk seluruh Persekutuan.
3. Persekutuan 1948 bukan kemerdekaan. British masih berkuasa melalui Pesuruhjaya Tinggi, tetapi susunan inilah yang menjadi asas sistem persekutuan hari ini.

Istilah

Persekutuan

Gabungan beberapa negeri di bawah satu kerajaan pusat, dengan setiap negeri mengekalkan kuasa tertentu.

Pesuruhjaya Tinggi

Wakil kerajaan British yang mengetuai pentadbiran Persekutuan.

Majlis Perundangan Persekutuan

Badan yang membuat undang-undang bagi Persekutuan Tanah Melayu.

Tarikh dalam bab ini

• 21 Januari 1948Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu ditandatangani.
• 1 Februari 1948Persekutuan Tanah Melayu ditubuhkan, menggantikan Malayan Union.

PKM mahu menguasai Tanah Melayu melalui kekerasan. Keganasan itu membawa kepada darurat yang berlarutan sehingga 1960.

Isi penting

1. Selepas Jepun berundur, PKM cuba mengisi kekosongan kuasa dan menggunakan kekerasan untuk mencapai matlamatnya.
2. Pada 16 Jun 1948, tiga pengurus ladang Eropah dibunuh di Sungai Siput, Perak. Pada bulan yang sama, Pesuruhjaya Tinggi Sir Edward Gent mengisytiharkan darurat, bermula di Perak dan Johor, kemudian diluaskan ke seluruh Persekutuan.
3. Keganasan berterusan. Balai polis Bukit Kepong di Johor diserang pada 1950, dan Pesuruhjaya Tinggi Sir Henry Gurney dibunuh pada Oktober 1951 berhampiran Bukit Fraser.

Usaha menangani ancaman komunis

Darurat ditamatkan pada 31 Julai 1960. Kesannya panjang: kampung baru mengubah corak penempatan, dan kawalan keselamatan menjadi sebahagian hidup rakyat selama 12 tahun.

Istilah

Darurat

Keadaan bahaya yang membolehkan kerajaan menggunakan kuasa khas untuk memulihkan keamanan.

Kampung baru

Penempatan berkawal untuk penduduk yang dipindahkan di bawah Rancangan Briggs.

Subversif

Kegiatan yang bertujuan menjatuhkan kerajaan secara tidak sah.

Tarikh dalam bab ini

• 16 Jun 1948Tiga pengurus ladang Eropah dibunuh komunis di Sungai Siput, Perak.
• Jun 1948Pesuruhjaya Tinggi Sir Edward Gent mengisytiharkan darurat, bermula di Perak dan Johor, kemudian diluaskan ke seluruh Persekutuan.
• 1950Rancangan Briggs: penduduk dipindahkan ke kampung baru supaya bekalan kepada komunis terputus.
• 1950Peristiwa Bukit Kepong, Johor: balai polis diserang komunis.
• Oktober 1951Pesuruhjaya Tinggi Sir Henry Gurney dibunuh komunis berhampiran Bukit Fraser.
• 1952Jeneral Sir Gerald Templer menjadi Pesuruhjaya Tinggi.
• 28 hingga 29 Disember 1955Rundingan Baling antara Tunku Abdul Rahman dan David Marshall dengan Chin Peng; gagal.
• 31 Julai 1960Darurat ditamatkan.

Selepas 1948, pemimpin tempatan bersiap untuk memerintah sendiri. Empat usaha utama: perbincangan antara kaum, Sistem Ahli, sistem pendidikan kebangsaan dan parti politik.

Isi penting

1. Jawatankuasa Hubungan Antara Kaum (CLC) ditubuhkan pada 1949. Pemimpin pelbagai kaum duduk semeja membincangkan isu antara kaum, satu latihan awal bertolak ansur.
2. Sistem Ahli diperkenalkan pada 1951. Pemimpin tempatan diberi tanggungjawab mengetuai jabatan kerajaan seperti menteri. Dato' Onn Jaafar, misalnya, menjadi Ahli Hal Ehwal Dalam Negeri.
3. Laporan Razak (1956) menjadi asas Ordinan Pelajaran 1957 dan sistem pendidikan kebangsaan yang bertujuan menyatukan rakyat.
4. Parti politik ditubuhkan untuk mewakili rakyat dan menuntut kemerdekaan.

Istilah

Sistem Ahli

Susunan yang memberi pemimpin tempatan tugas seperti menteri, sebagai latihan sebelum merdeka.

Tolak ansur

Sanggup memberi dan menerima demi persetujuan bersama.

Parti politik

Pertubuhan yang bertanding dalam pilihan raya untuk membentuk kerajaan.

Tarikh dalam bab ini

• Ogos 1946MIC ditubuhkan; John Thivy presiden pertama.
• 1949Jawatankuasa Hubungan Antara Kaum (CLC) ditubuhkan.
• 27 Februari 1949MCA ditubuhkan; dipimpin Tan Cheng Lock.
• 1951Sistem Ahli diperkenalkan dalam Majlis Perundangan Persekutuan.
• 1951Dato' Onn Jaafar menubuhkan Parti Kemerdekaan Malaya (IMP).
• 1956Laporan Razak, asas Ordinan Pelajaran 1957.

Pilihan raya membuktikan rakyat pelbagai kaum boleh bekerjasama dan bersedia memerintah sendiri.

Isi penting

1. Pilihan raya bermula di peringkat tempatan. Dalam pilihan raya Majlis Perbandaran Kuala Lumpur, Februari 1952, gabungan UMNO dan MCA menang besar. Gabungan inilah yang menjadi Perikatan.
2. Pilihan Raya Umum pertama diadakan pada 27 Julai 1955 untuk memilih ahli Majlis Perundangan Persekutuan. Daripada 52 kerusi, Perikatan (UMNO, MCA dan MIC) menang 51.
3. Tunku Abdul Rahman menjadi Ketua Menteri dan membentuk kabinet pertama yang dianggotai wakil pelbagai kaum.
4. Kemenangan besar itu memberi Perikatan mandat yang kuat untuk menuntut kemerdekaan di London.

Istilah

Pilihan raya umum

Pengundian untuk memilih wakil rakyat di seluruh negara pada masa yang sama.

Perikatan

Gabungan parti UMNO, MCA dan MIC yang bertanding sebagai satu pasukan.

Mandat

Kuasa dan kepercayaan yang diberikan rakyat melalui undi.

Tarikh dalam bab ini

• Februari 1952Pilihan raya Majlis Perbandaran Kuala Lumpur: gabungan UMNO-MCA menang 9 daripada 12 kerusi.
• 27 Julai 1955Pilihan Raya Umum pertama: Perikatan menang 51 daripada 52 kerusi.

Bab ini menunjukkan bagaimana perlembagaan untuk negara merdeka digubal, langkah demi langkah.

1. Rundingan London
2. Suruhanjaya Reid
3. Laporan Reid
4. Perlembagaan 1957

Isi penting

1. Rombongan Tanah Melayu berunding dengan British di London. Perjanjian London ditandatangani pada 8 Februari 1956 dan membuka jalan kepada kemerdekaan pada 31 Ogos 1957.
2. Suruhanjaya Reid dilantik untuk merangka perlembagaan. Ia bersidang 118 kali antara Jun dan Oktober 1956 dan menerima 131 memorandum.
3. Laporan Reid diterbitkan pada Februari 1957. Draf itu dikaji dan dipinda sebelum diluluskan, dan Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu 1957 dimeterai.
4. Perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu berkuat kuasa pada Hari Merdeka.

Istilah

Perlembagaan

Undang-undang tertinggi yang menentukan cara negara diperintah serta hak dan tanggungjawab rakyat.

Suruhanjaya

Kumpulan yang dilantik untuk menyiasat dan membuat cadangan tentang sesuatu perkara.

Memorandum

Cadangan bertulis yang dihantar kepada pihak yang membuat keputusan.

Tarikh dalam bab ini

• 8 Februari 1956Perjanjian London ditandatangani; Tanah Melayu dijangka merdeka pada 31 Ogos 1957.
• Jun hingga Oktober 1956Suruhanjaya Reid bersidang 118 kali dan menerima 131 memorandum.
• Februari 1957Laporan Suruhanjaya Reid diterbitkan.

Detik kemerdekaan, dari pengumuman tarikh di Melaka hingga Persekutuan Tanah Melayu diterima menjadi anggota PBB.

Isi penting

1. Kemerdekaan bermaksud negara bebas daripada penjajahan dan berhak menentukan hala tujunya sendiri.
2. Sekembalinya dari London, Tunku Abdul Rahman mengumumkan tarikh kemerdekaan di Padang Bandar Hilir, Melaka, pada 20 Februari 1956.
3. Tengah malam menjelang 31 Ogos 1957, bendera Union Jack diturunkan dan bendera Persekutuan Tanah Melayu dinaikkan di Padang Kelab Selangor, kini Dataran Merdeka.
4. Pada 31 Ogos 1957, Tunku membacakan Pemasyhuran Kemerdekaan di Stadium Merdeka, disambut laungan "Merdeka".
5. Persekutuan Tanah Melayu kini berdaulat, mempunyai perlembagaan sendiri dan Yang di-Pertuan Agong pertama. Pada 17 September 1957, ia menjadi anggota PBB.

Istilah

Pemasyhuran

Pengumuman rasmi kepada umum.

Kemerdekaan

Bebas daripada penjajahan dan berkuasa penuh ke atas negara sendiri.

Hari Merdeka

31 Ogos 1957, tarikh Persekutuan Tanah Melayu merdeka dan perlembagaannya berkuat kuasa.

Tarikh dalam bab ini

• 20 Februari 1956Tunku Abdul Rahman mengumumkan tarikh kemerdekaan di Padang Bandar Hilir, Melaka.
• Tengah malam menjelang 31 Ogos 1957Bendera Union Jack diturunkan dan bendera Persekutuan Tanah Melayu dinaikkan di Padang Kelab Selangor (kini Dataran Merdeka).
• 31 Ogos 1957Tunku Abdul Rahman membacakan Pemasyhuran Kemerdekaan di Stadium Merdeka.